Waarom krijgt de één Ozempic en de ander Saxenda of Wegovy?

De laatste tijd hoor je steeds vaker over middelen zoals Ozempic, Wegovy, Saxenda en Rybelsus. Vaak worden ze “afvalmedicatie” genoemd, maar dat is te kort door de bocht. Deze GLP1-agonisten worden namelijk op verschillende manieren gebruikt. Soms bij diabetes type 2, soms bij obesitas, en soms speelt ook het risico op hart- en vaatziekten mee.

Als apothekersassistent merk je aan de balie dat mensen hier veel vragen over hebben. Logisch, want de namen zijn niet bekend, de werkzame stoffen verschillen en de vergoeding is niet altijd duidelijk. In dit blog leg ik uit wat GLP1-agonisten doen, wanneer ze worden gebruikt en waarom het ene middel beter kan passen dan het andere.

Wat zijn GLP1-agonisten?

GLP1-agonisten bootsen de werking na van een lichaamseigen darmhormoon: GLP1. Dit hormoon komt vrij na het eten en helpt het lichaam om de bloedsuiker beter te regelen.

Deze middelen zorgen onder andere voor meer afgifte van insuline wanneer de bloedsuiker te hoog is, minder afgifte van glucagon, een tragere maaglediging en vaak een verminderd hongergevoel. Daardoor kunnen GLP1-agonisten helpen bij het verlagen van de bloedsuiker én bij gewichtsverlies.

GLP1 staat voor glucagon-like peptide-1. Dat is een hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt na het eten.
Een agonist is een stof die een receptor activeert. Een GLP1-agonist “doet alsof” hij GLP1 is en zet dezelfde receptor aan.

GLP1-agonisten bij diabetes type 2

Bij diabetes type 2 worden GLP1-agonisten gebruikt om de bloedsuiker beter te reguleren. Ze worden meestal toegevoegd aan leefstijladviezen en andere diabetesmedicatie, zoals metformine.

Een belangrijk voordeel is dat GLP1-agonisten meestal geen gewichtstoename geven. Dat is anders dan bij sommige andere diabetesmiddelen, zoals insuline of gliclazide. Bij mensen met diabetes type 2 en overgewicht kan dat een reden zijn om voor een GLP1-agonist te kiezen.

Ook het risico op hart- en vaatziekten kan meespelen. Bij sommige mensen met diabetes type 2 en een verhoogd cardiovasculair risico kan een GLP1-agonist een passende keuze zijn. De arts kijkt daarbij naar het totale plaatje: bloedsuiker, gewicht, andere aandoeningen, nierfunctie, medicatiegebruik en persoonlijke voorkeur.

HbA1c is een bloedwaarde die laat zien hoe hoog de bloedsuiker gemiddeld was in de afgelopen twee à drie maanden. Je kunt het zien als een soort “langetermijnsuiker”. Bij diabetes wordt deze waarde gebruikt om te beoordelen of de behandeling voldoende werkt.

GLP1-agonisten bij obesitas

Sommige GLP1-agonisten zijn ook geregistreerd voor gewichtsbehandeling, zoals liraglutide 3 mg en semaglutide 2,4 mg. Deze doseringen zijn anders dan de doseringen die vaak bij diabetes worden gebruikt.

Bij obesitas draait de behandeling niet alleen om “afvallen”, maar vooral om gezondheidswinst. Denk aan minder risico op diabetes type 2, hoge bloeddruk, slaapapneu of andere gewichtsgerelateerde klachten.

Het is belangrijk om te weten dat deze middelen meestal worden gezien als aanvulling op leefstijlbegeleiding. Denk aan begeleiding bij voeding, beweging en gedrag. De medicatie kan helpen, maar vervangt die begeleiding niet.

BMI staat voor Body Mass Index. Het is een verhouding tussen lengte en gewicht. Het zegt niet alles over iemands gezondheid, maar wordt wel gebruikt om overgewicht en obesitas in te delen.
GLI betekent gecombineerde leefstijlinterventie. Dit is een erkend programma waarin mensen begeleiding krijgen bij voeding, beweging en gedragsverandering.

Waarom krijgt de één Ozempic en de ander Wegovy?

Dit is een vraag die veel mensen stellen, omdat beide middelen semaglutide bevatten. Toch zijn ze niet hetzelfde in gebruik.

Ozempic is bedoeld voor diabetes type 2. Het wordt gebruikt om de bloedsuiker te verbeteren, waarbij gewichtsverlies een gunstig bijkomend effect kan zijn. Wegovy bevat ook semaglutide, maar in een hogere dosering en is bedoeld voor gewichtsbehandeling bij overgewicht of obesitas.

Daarom kan iemand met diabetes type 2 Ozempic voorgeschreven krijgen, terwijl iemand zonder diabetes maar met obesitas eerder bij Wegovy uitkomt, als dit medisch passend is. De arts bepaalt dit op basis van de indicatie, gezondheidssituatie en geldende voorwaarden.

Saxenda, Victoza, Ozempic en Rybelsus: wat is het verschil?

De verschillen zitten vooral in de werkzame stof, de indicatie, de dosering en de manier van gebruiken.

Rybelsus is bijzonder omdat dit een tablet is. Dat kan prettig zijn voor mensen die liever niet injecteren. Wel moet Rybelsus op een specifieke manier worden ingenomen: nuchter, met een kleine hoeveelheid water, en daarna moet iemand wachten met eten, drinken of andere medicatie. Goede uitleg is dus belangrijk.

Subcutaan betekent: onder de huid. Veel GLP1-agonisten worden met een injectiepen onder de huid geïnjecteerd, meestal in buik, bovenbeen of bovenarm.

Bijwerkingen: wat kun je verwachten?

De meest voorkomende bijwerkingen zijn maag-darmklachten. Denk aan misselijkheid, diarree, verstopping, buikpijn, minder eetlust en soms braken. Deze klachten komen vooral voor bij het starten of ophogen van de dosering.

Daarom wordt de dosering meestal langzaam opgebouwd. Dat helpt het lichaam wennen en kan bijwerkingen verminderen.

Praktische adviezen die vaak helpen: eet kleinere porties, eet rustig, stop wanneer je vol zit en vermijd erg vet of zwaar eten als je merkt dat dit klachten uitlokt. Bij aanhoudend braken, uitdrogingsverschijnselen, heftige buikpijn of tekenen van een allergische reactie moet iemand contact opnemen met de arts.

Geen makkelijke afvalspuit

Hoewel GLP1-agonisten kunnen helpen bij gewichtsverlies, zijn het serieuze geneesmiddelen. Ze zijn niet bedoeld als snelle oplossing voor een paar kilo afvallen. Er moet altijd gekeken worden naar de medische indicatie, andere aandoeningen, andere medicatie, bijwerkingen en begeleiding.

Ook stoppen vraagt aandacht. Als iemand stopt, kan de eetlust terugkomen en kan het gewicht weer toenemen. Daarom blijft leefstijlbegeleiding belangrijk, ook wanneer medicatie goed werkt.

De rol van de apotheek

In de apotheek kunnen we veel betekenen. Niet door op de stoel van de arts te gaan zitten, maar juist door goede uitleg te geven.

Denk aan uitleg over het verschil tussen diabetesgebruik en gewichtsbehandeling, controle van dosering en opbouwschema, uitleg over injectietechniek, bespreken van bijwerkingen, uitleg over bewaren van de pen en meedenken bij vragen over vergoeding of beschikbaarheid.

Juist omdat er online veel halve informatie rondgaat, is duidelijke uitleg belangrijk. Mensen horen soms alleen: “Daar val je van af.” Maar het verhaal is genuanceerder.

Goede begeleiding maakt het verschil

GLP1-agonisten kunnen waardevol zijn bij diabetes type 2 en obesitas. Ze kunnen helpen om de bloedsuiker te verbeteren, het gewicht te verlagen en bij sommige mensen gezondheidsrisico’s te verminderen. Maar welk middel het beste past, verschilt per persoon.

Als apothekersassistent kun je hierin echt het verschil maken: door rustig uit te leggen, vragen serieus te nemen en mensen te helpen hun medicatie veilig en goed te gebruiken.