Smogalarm: wat betekent het en wat kun je doen?

Op warme, zonnige dagen hoor je soms dat er een smogalarm of smogwaarschuwing wordt afgegeven. Maar wat betekent dat precies? En belangrijker: wanneer moet je extra opletten?

Smog betekent dat er tijdelijk veel ongezonde stoffen in de lucht zitten. Dat kan klachten geven, vooral bij mensen die gevoelig zijn voor luchtvervuiling, zoals mensen met astma, COPD, ouderen en kinderen. Het RIVM gaf op 23 juni 2026 een waarschuwing af voor smog door ozon in het midden en zuiden van Nederland. Vooral in de namiddag en vroege avond kan de luchtkwaliteit dan slechter zijn.

Wat is smog?

Het woord smog komt van de Engelse woorden smoke en fog: rook en mist. Bij smog zitten er hoge concentraties vervuilende stoffen in de lucht. In de zomer gaat het vaak om ozon. In de winter kan smog juist ontstaan door veel fijnstof in de lucht.

Smog door ozon: hoe ontstaat dat?

Ozon ontstaat niet rechtstreeks uit bijvoorbeeld een uitlaat of schoorsteen. Het wordt gevormd wanneer vervuilende stoffen, zoals stikstofoxiden en vluchtige organische stoffen, onder invloed van zonlicht reageren. Daarom zien we smog door ozon vooral bij warm, zonnig en rustig weer met weinig wind. Dit wordt ook wel zomersmog genoemd.

De hoeveelheid ozon loopt vaak op gedurende de dag. Daarom zijn de namiddag en vroege avond meestal de momenten waarop de lucht het meest verontreinigd is.

Welke klachten kun je krijgen?

Smog door ozon kan klachten geven aan de luchtwegen en slijmvliezen. Denk aan:

• hoesten
• kortademigheid
• benauwdheid
• verergering van astmaklachten
• irritatie van ogen, neus of keel
• pijn op de borst
• hoofdpijn, misselijkheid of duizeligheid

Ook kan de longfunctie tijdelijk afnemen. Mensen met luchtwegaandoeningen, kinderen en ouderen zijn relatief vaker gevoelig voor smog.

Voor wie is smog extra belastend?

Niet iedereen merkt direct iets van smog, maar sommige mensen zijn gevoeliger. Extra opletten is verstandig bij:

• Astma of COPD: smog kan bestaande luchtwegklachten verergeren. Zorg dat je je inhalatiemedicatie bij je hebt als je naar buiten moet.
• Ouderen en kinderen: hun lichaam kan gevoeliger reageren op een slechtere luchtkwaliteit.
• Mensen die snel benauwd worden: ook zonder officiële longdiagnose kun je gevoelig zijn voor luchtvervuiling.

Bij klachten adviseert het RIVM contact op te nemen met de huisarts.

Wat kun je doen bij een smogalarm?

Bij smog is het vooral belangrijk om je lichaam niet extra te belasten.

1. Doe rustig aan

Vermijd zware lichamelijke inspanning, vooral buiten. Sporten, stevig fietsen of intensief tuinieren kun je beter uitstellen tot de luchtkwaliteit verbetert.

2. Ga liever niet naar buiten op het warmste moment

Moet je toch naar buiten? Kies dan liever de ochtend of een ander rustiger moment van de dag. In de namiddag en vroege avond is de kans op klachten vaak groter.

3. Houd je medicatie bij de hand

Gebruik je medicijnen voor astma of COPD? Zorg dat je die bij je hebt, zeker als je toch naar buiten gaat.

4. Maak de lucht niet extra vervuild

Steek liever geen houtkachel, vuurkorf of barbecue aan tijdens smog. Houtrook en rook van verbranding maken de luchtkwaliteit nog slechter en kunnen klachten bij mensen in de omgeving versterken.

Wanneer geeft het RIVM een waarschuwing of alarm?

In Europa zijn drempelwaarden vastgesteld voor ozon. Bij een ozonconcentratie van 180 microgram per kubieke meter lucht kan het RIVM een waarschuwing geven. De luchtkwaliteit wordt dan als “slecht” beoordeeld. Bij 240 microgram per kubieke meter lucht is er sprake van een alarmdrempel. Dan kan de luchtkwaliteit “zeer slecht” zijn en kunnen ook mensen zonder verhoogde gevoeligheid klachten krijgen.

Belangrijk om te onthouden

Een smogalarm betekent niet dat je meteen ziek wordt, maar wel dat de lucht tijdelijk minder gezond is. Vooral als je luchtwegklachten hebt, is het verstandig om je activiteiten aan te passen. Doe rustig aan, vermijd zware inspanning buiten en luister goed naar je lichaam.

Krijg je duidelijke klachten zoals benauwdheid, veel hoesten of verergering van astma- of COPD-klachten? Neem dan contact op met je huisarts.

In het kort

Bronnen: RIVM en Longfonds.